Na pierwszy rzut oka kilka dodatkowych centymetrów wolnej przestrzeni w pudełku nie wydaje się problemem. Produkt mieści się w środku, karton można zamknąć, paczka jest gotowa do wysyłki. Jeśli jednak takich przesyłek nie jest dziesięć, lecz dziesięć tysięcy, niewykorzystana przestrzeń zaczyna mieć swoją bardzo konkretną cenę.
W logistyce przewozimy bowiem nie tylko produkty. Przewozimy również powietrze zamknięte w zbyt dużych opakowaniach.
Dlatego odpowiednie dopasowanie kartonu do zawartości może wpływać nie tylko na bezpieczeństwo produktu, ale również na wykorzystanie miejsca w magazynie, liczbę przesyłek mieszczących się na palecie, zużycie materiałów zabezpieczających oraz organizację całego procesu pakowania.
W wielu przedsiębiorstwach opakowanie wybierane jest dopiero na końcu procesu. Najpierw powstaje produkt, później planowana jest jego sprzedaż i transport, a dopiero wtedy pojawia się pytanie: w co go zapakować?
Tymczasem warto odwrócić tę kolejność myślenia.
Dobrze zaprojektowane opakowanie powinno uwzględniać wymiary, masę i kształt produktu, jego podatność na uszkodzenia, sposób magazynowania oraz warunki transportu. Innego zabezpieczenia potrzebuje lekki produkt sprzedawany przez internet, innego ciężki element przemysłowy, a jeszcze innego kilka produktów transportowanych wspólnie na palecie.
Właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabierają kartony wykonywane na wymiar. Pozwalają dopasować nie tylko długość, szerokość i wysokość pudełka, lecz również jego konstrukcję oraz parametry zastosowanej tektury falistej.
Wyobraźmy sobie produkt o wymiarach 30 × 20 × 15 cm zapakowany w karton 40 × 30 × 25 cm.
Różnica wydaje się niewielka, ale objętość opakowania jest w takim przypadku ponad trzykrotnie większa od objętości samego produktu. Wolną przestrzeń trzeba dodatkowo zabezpieczyć, aby zawartość nie przemieszczała się podczas transportu.
Pojawia się więc konieczność wykorzystania wypełniaczy, papieru, wkładek lub innych zabezpieczeń. Samo pudełko wymaga większej ilości materiału, zajmuje więcej miejsca podczas składowania i zwiększa objętość gotowej przesyłki.
W przypadku pojedynczej paczki różnica może być praktycznie niezauważalna. Przy produkcji seryjnej lub intensywnej sprzedaży internetowej skala zmienia jednak wszystko.
Dopasowanie wymiarów opakowania jest szczególnie ważne w logistyce paletowej.
Standardowa paleta ma określoną powierzchnię, dlatego sposób rozmieszczenia kartonów przypomina układanie przestrzennych puzzli. Nawet niewielka zmiana wymiarów pojedynczego opakowania może sprawić, że na jednej warstwie zmieści się dodatkowy karton.
Pomnożenie tej różnicy przez kilka warstw daje już kilka lub kilkanaście dodatkowych produktów na jednej palecie.
A to oznacza, że tę samą liczbę produktów można potencjalnie przewieźć przy wykorzystaniu mniejszej liczby palet, ograniczyć powierzchnię potrzebną do ich magazynowania i efektywniej wykorzystać przestrzeń ładunkową pojazdu.
W przypadku większych produktów zastosowanie znajdują również specjalne kartony paletowe oraz dodatkowe elementy zabezpieczające, takie jak przekładki i kątowniki. Rozwiązania tego rodzaju służą m.in. do stabilizacji i ochrony towarów podczas magazynowania oraz transportu.
Optymalizacja nie oznacza maksymalnego zmniejszenia kartonu.
Zbyt ciasne opakowanie może być równie problematyczne jak zbyt duże. Jeśli produkt niemal dotyka ścian pudełka, pozostaje niewiele miejsca na strefę amortyzującą uderzenia. Nacisk działający na zewnętrzną część opakowania może być wtedy łatwiej przenoszony bezpośrednio na zawartość.
Szczególnej uwagi wymagają produkty delikatne, ciężkie, posiadające ostre krawędzie lub nieregularne kształty.
Dlatego właściwe dopasowanie oznacza znalezienie kompromisu:
jak najmniej zbędnej przestrzeni, ale tyle miejsca, ile rzeczywiście potrzeba do skutecznego zabezpieczenia produktu.
Dwa kartony o identycznych wymiarach mogą zachowywać się zupełnie inaczej podczas transportu.
Znaczenie ma konstrukcja tektury falistej, jej liczba warstw, rodzaj fali oraz właściwości wytrzymałościowe. Do lekkich produktów można stosować inne rozwiązania niż do ciężkich części przemysłowych lub dużych opakowań zbiorczych.
W zastosowaniach wymagających szczególnie wysokiej wytrzymałości wykorzystuje się wielowarstwową tekturę falistą. Przykładem są kartony 7-warstwowe stosowane m.in. przy ciężkich produktach i w transporcie przemysłowym.
Nie zawsze jednak „więcej” oznacza „lepiej”. Zastosowanie bardzo mocnego materiału do lekkiego produktu może być niepotrzebne. Optymalizacja polega więc również na dobraniu parametrów tektury do rzeczywistych obciążeń.
Dobrze zaprojektowana konstrukcja opakowania może również zmniejszyć potrzebę stosowania dodatkowych materiałów.
Pudełka fasonowe, wkładki, przegrody czy odpowiednio zaprojektowane elementy z tektury mogą stabilizować produkt wewnątrz opakowania. Dzięki temu zamiast wypełniać dużą pustą przestrzeń przypadkowym materiałem, można stworzyć konstrukcję dopasowaną do kształtu zawartości.
Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy każdego dnia pakowane są setki identycznych produktów.
Powtarzalne opakowanie może usprawnić pracę stanowiska pakowania. Pracownik nie musi za każdym razem zastanawiać się, ile wypełnienia zastosować i jak ułożyć produkt. Odpowiednia konstrukcja sama wyznacza jego położenie.
Problem niedopasowanych opakowań doskonale widać w handlu internetowym.
Klient zamawia niewielki przedmiot, a otrzymuje duże pudełko wypełnione materiałem zabezpieczającym. Z punktu widzenia odbiorcy wygląda to mało praktycznie. Z perspektywy sprzedawcy oznacza natomiast wykorzystanie większego kartonu, większą ilość wypełnienia i zajęcie dodatkowej przestrzeni podczas transportu.
Opakowania przeznaczone dla e-commerce mogą posiadać rozwiązania usprawniające obsługę przesyłki, takie jak zintegrowany pasek klejowy oraz tasiemka ułatwiająca otwieranie.
Coraz ważniejsze staje się jednak również właściwe różnicowanie rozmiarów pudełek. Sklep oferujący produkty o bardzo różnych gabarytach może potrzebować kilku dobrze przemyślanych formatów zamiast jednego uniwersalnego, dużego kartonu.
Wymiary kartonu wpływają również na to, co dzieje się przed wysyłką.
Opakowania trzeba przechowywać, kompletować i dostarczać na stanowiska pakowania. Gotowe produkty również często przez pewien czas pozostają w magazynie.
Jeżeli konstrukcja opakowania została dobrze przemyślana, łatwiej zaplanować wykorzystanie regałów, palet i powierzchni magazynowej. Standaryzacja kilku formatów może również ułatwić organizację pracy i kontrolowanie zapasów materiałów opakowaniowych.
Dlatego projekt pudełka warto rozpatrywać w znacznie szerszej perspektywie niż samo pytanie: „czy produkt zmieści się w środku?”.
Cena jednostkowa opakowania jest łatwa do zauważenia na fakturze. Znacznie trudniej dostrzec koszty, które powstają później.
Niedopasowane opakowanie może oznaczać większe zużycie wypełniaczy, dłuższy czas pakowania, gorsze wykorzystanie palety, większe zapotrzebowanie na przestrzeń magazynową czy większą objętość przesyłek.
Dlatego koszt opakowania warto analizować razem z całym procesem logistycznym.
Czasami nieco bardziej przemyślana konstrukcja pudełka może przynieść oszczędności w kilku innych miejscach jednocześnie.
Dobrym sposobem myślenia o kartonie jest rozpoczęcie nie od samego pudełka, lecz od jego ostatniego etapu podróży.
Gdzie trafi produkt? Jak będzie transportowany? Ile pudełek powinno znaleźć się na palecie? Czy opakowania będą układane jedno na drugim? Czy zawartość jest odporna na nacisk? Czy klient będzie otwierał przesyłkę w domu? Czy karton powinien nadawać się do łatwego ponownego wykorzystania?
Dopiero odpowiedzi na takie pytania pozwalają określić, jakiego opakowania naprawdę potrzeba.
Tektura falista daje pod tym względem bardzo duże możliwości. Może przyjmować formę prostego pudła klapowego, konstrukcji fasonowej, opakowania zbiorczego, pudełka e-commerce czy dużego kartonu paletowego.
Najlepiej zaprojektowane opakowanie często pozostaje niezauważone. Produkt po prostu bezpiecznie dociera do odbiorcy, pracownik szybko go pakuje, kartony dobrze układają się na palecie, a klient bez problemu otwiera przesyłkę.
I właśnie na tym polega jego skuteczność.
Karton nie powinien być przypadkowym pudełkiem otaczającym produkt. Jest elementem większego systemu obejmującego produkcję, magazynowanie, pakowanie, transport i dostawę.
Dlatego czasami kilka centymetrów mniej może oznaczać znacznie więcej: mniej pustej przestrzeni, mniej dodatkowych materiałów, lepsze wykorzystanie palety i sprawniejszą logistykę.